لە ئاگری نەورۆزەوە تا یادی هەڵەبجە، لە ڕۆژە پیرۆزەکانی ئێزیدی تا ئاهەنگەکانی دروێنە – هەموو مانگێک بەشێک لە یادەوەری، شوناس، و نەریتی زیندووی کوردی هەڵدەگرێت.
کرتە بکە لەسەر هەر ڕێکەوتێکی دیاریکراو بۆ بینینی وردەکارییەکانی بۆنەکە و گەڕان لە لاپەڕە پەیوەندیدارەکانی Heritage.KRD. فلتەرەکانی پۆلێنکردن بەکاربهێنە بۆ جەختکردنەوە لەسەر فیستیڤاڵ، مێژوو، ڕۆژە پیرۆزەکان، یان قۆناغە کولتوورییەکان.
کرتە لەسەر ڕۆژێکی دیاریکراو بکە بۆ بینینی بۆنەکان
هەموو مانگێکی ساڵ کێشی کولتووریی خۆی هەیە – چاودێرییە پیرۆزەکان، یادکردنەوە مێژووییەکان، و نەریتە زیندووەکان کە کوردان لە سەرانسەری چوار وڵات و تاراوگە بەیەکەوە دەبەستنەوە.
ڕۆژژمێری هەتاویی کوردی لە نەورۆزەوە دەست پێدەکات – 21ی ئازار – و ساڵەکان لە 612 پێش زایینەوە دەژمێرێت، کاتێک میدییەکان و هاوپەیمانەکانیان ئیمپراتۆریەتی ئاشوورییان شکاند و نەینەوایان وێران کرد. ئەم ساڵە 2638 یە لە ڕۆژژمێری کوردیدا. دوگمەی ڕێکەوتە کوردییەکان لەسەر ڕۆژژمێرەکەی سەرەوە چالاک بکە بۆ بینینی ژمارەی ڕۆژە کوردییەکان لە پاڵ ڕێکەوتە زایینییەکاندا.
"ساڵی کوردی بە کانوونی دووەم دەست پێ ناکات – بە ئاگر دەست پێ دەکات، بە چیا ڕووناککراوەکانەوە، بە هاواری نەورۆزەوە."نەریتی کولتووریی کوردی – ڕۆژژمێر وەک کردارێکی شوناس
بەهار پیرۆزترین وەرزە لە ڕۆژژمێری کوردیدا. نەورۆز، سەری ساڵی دێرینی ئاگر، دەکەوێتە سەر یەکسانبوونی بەهار – و هەفتەکانی دواتر هەم ئاهەنگگێڕان و هەم یادکردنەوەی قورسترین خەمەکانی مێژووی کوردی دەهێنن.
سەری ساڵی کوردی لە یەکسانبوونی بەهاردا ئاهەنگی بۆ دەگێڕدرێت، کە نیشانەی سەرکەوتنی کاوەی ئاسنگەری ئەفسانەییە بەسەر زوحاکی ستەمکاردا. ئاگرەکان لەسەر لووتکەکان دەکرێنەوە، خێزانەکان جلوبەرگی نەریتی لەبەر دەکەن، و کۆمەڵگەکان بۆ هەڵپەڕکێی بازنەییی گۆڤەند کۆدەبنەوە. → دەربارەی نەورۆز بخوێنەرەوە لە لاپەڕەی فیستیڤاڵەکان
نەورۆز ئێستا وەک پشوویەکی فەرمی لە کوردستانی عێراق، ئێران (وەک نەورۆز) ناسراوە، و لەلایەن کۆمەڵگە کوردییەکانەوە لە سەرانسەری جیهاندا ئاهەنگی بۆ دەگێڕدرێت. لە تورکیا تا ساڵی 2005 قەدەغە بوو، ئەمەش وای کرد بۆ چەندین دەیە ئاهەنگگێڕانی ببێتە کردارێکی بەرخۆدانی کولتووری.
چیرۆکی سەرچاوەی فۆلکلۆری – کاوە کە ئازادی لە ئاسنگەرخانەکەیەوە دروست دەکات – بە وردی لە لاپەڕەی فۆلکلۆر & ئەفسانە گێڕدراوەتەوە.
"کورد هیچ دۆستێکی نییە جگە لە چیاکان – و هەموو بەهارێک، چیاکان ئاگریان تێبەردەدرێت."پەندی کوردی، لەسەر نەریتی ئاگرەکانی نەورۆز
هاوین زیارەتی گەورەی ئێزیدییەکان بۆ لالەش، فیستیڤاڵە مۆسیقاییە کراوەکانی سەرانسەری کوردستان، و لوتکەی قوتابخانە هاوینەیییەکان و کۆبوونەوە کولتوورییەکانی تاراوگە دەهێنێت. چیاکان پڕ دەبن لەو سەردانکەرانەی لە ئەورووپا و دەرەوە دەگەڕێنەوە.
دۆڵی پیرۆزی لالەش، لە نزیک دهۆک، لە هاویندا گەورەترین زیارەتەکانی وەردەگرێت. ئەو خێزانانەی ناتوانن بە درێژایی ساڵ سەردان بکەن، گەشتەکە لە ڕۆژانی جەژندا دەکەن. شوێنە پیرۆزەکان بە زەیتی کونجی چەور دەکرێن، دۆعا لەسەر گۆڕی شێخ ئادی دەخوێندرێت، و مۆسیقای نەریتیی ئێزیدی دۆڵەکە پڕ دەکات. → لاپەڕەی باوەڕ & دابونەریتەکان
فیستیڤاڵەکانی فیلمی کوردی لە هاویندا لە سەرانسەری ئەورووپادا بەڕێوەدەچن – یۆتۆبۆری، ستۆکهۆڵم، لەندەن، و هەولێر هەموویان میوانداریی پێشاندانەکان دەکەن. ئەم بۆنانە کارەکانی دەرهێنەرانی وەک هینەر سەلیم، بەهمەن قوبادی، و شەوکەت ئەمین کورکی نمایش دەکەن. → لاپەڕەی فیلم & میدیا
پاییز لە کوردستان وەرزی دروێنەیە – هەنار، گوێز، و کۆتا بەروبوومەکانی شاخ دەهێنرێنە ژوورەوە. هەروەها کاتی کۆبوونەوەی گەورەی ئێزیدییەکانە لە لالەش، و ئەو کاتەی کە کۆمەڵگەکانی تاراوگەی کوردی گەورەترین فیستیڤاڵە کولتوورییەکانیان لە ئەورووپا ئەنجام دەدەن.
جەژنی کۆبوونەوەی ئێزیدی (جەژنی جەمایی) کە هەموو مانگی تشرینی یەکەمێک لە لالەش بۆ ماوەی هەفتەیەک بەڕێوەدەچێت، گەورەترین کۆبوونەوەیە لە ڕۆژژمێری ئێزیدیدا. زیارەتکاران لە عێراق، ئەڵمانیا، ئەرمینیا، و دەرەوەی دەگەنە ئەوێ بۆ نوێژکردن، نوێکردنەوەی بەڵێنەکان، ئەنجامدانی هاوسەرگیرییە پیرۆزەکان، و ئەنجامدانی ڕێوڕەسمی بەپیرۆزکردن لە کانییە سپییەکە (Kaniya Sipî). → لاپەڕەی فیستیڤاڵەکان
تشرینی یەکەم و تشرینی دووەم شایەتحاڵی فیستیڤاڵە کولتوورییە گەورەکانی کوردن لە هامبۆرگ، هانۆڤەر، ستۆکهۆڵم، و لەندەن – کە زۆرجار هاوکاتن لەگەڵ کۆتایی وەرزی فیستیڤاڵەکانی ئەورووپا. ئەم بۆنانە مۆسیقای نەریتی، هەڵپەڕکێ، خواردن، و هاوپشتیی تاراوگە بەیەکەوە کۆدەکەنەوە. → لاپەڕەی تاراوگە
زستانە درێژەکەی شاخ وەرزی نەریتیی چیرۆکگێڕانی بەر ئاگر (چیرۆک)، ڕۆژووی موحەڕەمی عەلەوی، و ڕۆژووی زستانی ئێزیدی (ئێزی)یە. گۆرانیبێژە دەنگبێژەکان لە ماڵە دەنگبێژەکان کۆدەبنەوە و هۆنراوە گێڕانەوەییە درێژەکان دەخەنە ناو شەوە ساردەکانەوە.
کوردە عەلەوییەکان ڕۆژووی موحەڕەم لە مانگی ئیسلامیی موحەڕەمدا دەگرن، وەک یادکردنەوەی شەهیدبوونی ئیمام حوسێن لە کەربەلا. کۆمەڵگەکان بۆ ڕێوڕەسمی جەم، هەڵپەڕکێی ڕێوڕەسمیی سەما، و خوانی بەکۆمەڵ بۆ شکاندنی ڕۆژووی ڕۆژانە کۆدەبنەوە. → لاپەڕەی فیستیڤاڵەکان
هونەری دەنگبێژ – شاعیر-گۆرانیبێژی زارەکیی کوردی – لە زستاندا دەگاتە لووتکە. لە ماڵە دەنگبێژەکان (ماڵی دەنگبێژ) لە ئامەد، هەولێر، و ژوورەکانی کۆبوونەوەی گوندەکاندا، گۆرانیبێژە مامۆستاکان داستانەکانی کلام و گۆرانییەکانی ستران پێشکەش دەکەن کە دەتوانن بۆ چەندین کاتژمێر بەردەوام بن. نەریتەکە بە وردی لە لاپەڕەی مۆسیقا و لاپەڕەی شیعر & وێژە ڕوون کراوەتەوە.